ซึมเศร้า เราคุยกันได้ DEPRESSION LET'S TALK Click Here

ทีฆายุโก โหตุ มหาราชา ด้วยเกล้า ด้วยกระหม่อม ข้าพระพุทธเจ้า ผู้บริหาร ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่กรมสุขภาพจิต

กรมสุขภาพจิตคว้ารางวัลระดับโลก Golisano Global Health Leadership Award Click Here

เรื่องสุขภาพจิตเป็นเรื่องสำคัญและเป็นปัญหา พลเรือเอกณรงค์ พิพัฒนาศัย

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

กล้วยหอมทำให้อารมณ์ดี?

ปัจจุบันนี้ไม่มีใครตั้งข้อสงสัยค่ะว่ากล้วยนั้นมีคุณสมบัติชั้นเยี่ยม ต่อการสร้างสารเคมีในสมองตัวหนึ่งที่จำเป็นต่อการปรับอารมณ์และการเรียนรู้ (mood stabilizer ad cognition) ของมนุษย์ นั่นคือ serotonin และ cortisol ที่เกี่ยวข้องกับภาวะซึมเศร้าและความเครียด กล้วยนั้นมีมากมายหลายชนิดในท้องตลาด วันนี้เรามาหาข้อมูลว่ากล้วยอะไรกันแน่ที่เกี่ยวข้องกันค่ะ

จากข้อมูลสารานุกรมไทย กล่าวว่า นักวิชาการชาวตะวันตก ชื่อ เออเนส์ต ชีสแมน (Ernest Cheesman), นอร์แมน ซิมมอนด์ (Norman Simmonds), และ เคน เชปเฟิด (Ken Shepherd) ได้เริ่มจำแนกชนิดของกล้วยตามลักษณะทางพันธุกรรม โดยใช้จีโนมของกล้วยเป็นตัวกำหนดในการแยกชนิด กล้วยที่บริโภคกันอยู่ในปัจจุบันมีบรรพบุรุษอยู่เพียง 2 ชนิดเท่านั้น คือ กล้วยป่า (Musa acuminate) และกล้วยตานี (Musa balbisiana) กล้วยที่มีกำเนิดจากกล้วยป่ามีจีโนมทางพันธุกรรมเป็น AA ส่วนกล้วยที่มีกำเนิดจากกล้วยตานีมีจีโนม เป็น BB และกล้วยลูกผสมของทั้ง 2 ชนิด มีจีโนมเป็น AAB, ABB, AABB และ ABBB นอกจากนี้ ซิมมอนดส์ยังได้จำแนกชนิดของกล้วยในประเทศไทยว่ามีอยู่ 15 พันธุ์ โดยกล้วยน้ำหอมทองจัดอยู่ในกลุ่มจีโนม AAA กล้วยกลุ่มนี้มีจำนวน โครโมโซม 2n = 33 ผลจึงมีขนาดใหญ่ รูปร่างผลเรียวยาว มีเนื้อนุ่ม รสหวาน กลิ่นหอม รับประทานสด ส่วนกล้วยน้ำว้า (ที่ปลูกมากที่สุดในบ้านเรา) จัดอยู่ในกลุ่มลูกผสม ABB เกิดจากการผสมระหว่างกล้วยป่ากับกล้วยตานี มีแป้งมาก ขนาดผลใหญ่ เมื่อสุกรสไม่หวานมาก ผลดิบไม่นิยมรับประทานเพราะมีรสฝาด เมื่อนำมาต้ม ปิ้ง ย่าง และเชื่อม จะทำให้รสชาติดีขึ้น

กล้วยป่าชนิดกล้วยหอม (Musa acuminate)

ในกล้วยหอมมีสารน้ำตาลอยู่ 3 ชนิด คือ ซูโครส (sucrose) ฟรักโทส (fructose) และกลูโคส (glucose) ให้พลังงานแก่ร่างกายพร้อมนำไปใช้ทันที โดยมีรายงานวิจัยยืนยันว่า กล้วยหอมขนาดธรรมดา 2 ลูกให้พลังงานเพียงพอต่อการทำงานถึง 90 นาที กล้วยหอมเป็นผลไม้ที่มีสารทริปโตแฟน (Tryptophan) ซึ่งถือเป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่ง ซึ่งร่างกายสามารถเปลี่ยนให้เป็นสารเซโรโทนิน (Serotonin) ที่จะทำให้คุณผ่อนคลาย มีความสุข หายจากความกังวลทั้งปวง ในกล้วยหอมยังถือเป็นแหล่งรวมวิตามินบี ช่วยการทำงานของระบบประสาท หากคุณต้องนั่งเครื่องบินหรือขับรถเป็นเวลานาน มักทำให้กล้ามเนื้อบริเวณใดบริเวณหนึ่งล้า กล้วยหอมช่วยได้ เพราะว่ามีโพแทสเซียมช่วยป้องกันตะคริว

ข้อมูลอ้างอิงทางวิทยาศาสตร์กล้วยหอมกับสารเคมีในสมอง

กล้วยหอม จีโนมอยู่ในกลุ่มกล้วยป่า (Musa acuminate) คือ AAA ดีต่อสมองและระบบประสาท

ในรายงานการศึกษาวิจัยเพื่อหาสารที่ออกฤทธิ์ต่อสมองนั้น การศึกษาส่วนมากเน้นเพื่อศึกษากล้วยที่มีจีโนมในกลุ่มกล้วยป่าจีโนม AA ซึ่งก็คือกล้วยหอม (ทั้งหอมทอง หอมเขียว เล็บมือนาง) เป็นหลัก

ข้อมูลทางการแพทย์จากฐานข้อมูล pubmed ของสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ (US National Libray of Medicine; National Institue of Health) เผยแพร่ผลการศึกษาประสิทธิภาพกล้วยหอมต่อการลดปัญหาด้านสุขภาพจิต จากการทบทวนงานวิจัยอย่างเป็นระบบในช่วงอดีตที่ผ่านมา โดย Balwinder Singh และคณะ รายงานการศึกษาเรื่อง Bioactive compounds in banana and their associated health benefits – A systemic review เผยแพร่ในปี 2015 พบว่า มีการศึกษาประสิทธิภาพของกล้วยหอม Musa acuminate เพื่อนำมาใช้ทางการแพทย์มาตั้งแต่ช่วงศตวรรษที่ 1900s แล้ว โดยสามารถนำมาใช้ในการรักษาเพื่อลดปัญหาจากความผิดปรกติทางจิต (Psyhiatric disorder) โดยเฉพาะภาวะอารมณ์ซึมเศร้าได้ และจากการศึกษาของ Firk C. และคณะในปี 2009 จากฐานข้อมูลเดียวกัน ทำการศึกษาเรื่อง L-Tryptophan: Basic Metabolic Functions, Behavioral Research and Therapeutic Indications พบว่าแอลทริปโตแฟนซึ่งเป็นกรมอะมิโนที่ได้จากการเมตตาโบไลท์ ผลไม้ชนิดกล้วยหอม ช่วยลดการหลั่งคอร์ติซอล ซึ่งเป็นฮอร์โมนแห่งความเครียดในสมองได้

นอกจากนี้ได้มีศึกษาการนำผลิตภัณฑ์แปรรูปกล้วยหอมในรูปยาบรรจุเสร็จในปี 2010 เผยแพร่ในวารสาร Food Chemistry โดย Rafaela Gonzalez และคณะทำการศึกษา Antioxidant activity in banana peel extracts: Testing extraction conditions and related bioactive compounds ในกล้วยหอม (Banana; Musa acuminata Colla; AAA)) พบว่าสามารถรักษาโรคไม่ติดต่อได้หลายอย่าง รวมทั้งปัญหาโรคติดเชื้อในกระเพาะอาหาร คลายอารมณ์เศร้า ลดความเครียด ฯลฯ เป็นการยืนยันทางวิทยาศาสตร์ว่า ประสิทธิภาพในการช่วยให้ระบบประสาทของมนุษย์ดีขึ้น นั่นคือ เกี่ยวข้องกับการทำงานของสารเคมีในสมองที่ชื่อซีโรโทนิน ที่เป็นต้นเหตุของภาวะอารมณ์เศร้า โดยปรับความสมดุลของอารมณ์ พูดง่ายๆคือทำให้อารมณ์ดีขึ้นนั่นเอง

กล่าวโดยสรุป แม้จะมีกล้วยหลากหลายชนิดในท้องตลาด และยังเป็นผลไม้ที่ทรงคุณค่าทางโภชนาการและสุขภาพของมนุษย์ แต่ถ้าจะโฟกัสเพื่อยืนยันข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่มีการศึกษาเรื่องนี้มาตั้งแต่ทศวรรษที่ 1900s แล้ว คงจะพอกล่าวได้ว่า กล้วยชนิดกล้วยหอมทองที่รู้จักกันดีในบ้านเรานั้น มีผลต่อสุขภาพจิตและสมองของมนุษย์ เราจึงเห็นกล้วยหอมเป็นผลไม้ที่ถูกจัดเป็นอาหารเช้าให้กับแขกตามโรงแรมเสมอ ไม่ว่าทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะในโรงแรมใหญ่ๆหรูหราตามแหล่งท่องเที่ยวสำคัญๆมักจะมีผลไม้ชนิดนี้เสมอ อย่าได้แปลกใจค่ะ คงเป็นกุสโลบายที่ทางโรงแรมต้องการให้แขกที่มาพักอารมณ์ดี คลายความกังวลในการปฏิบัติภารกิจและมาพักผ่อน ให้เกิดความประทับใจในบริการค่ะ ส่วนท่านจะเลือกรับประทานกล้วยชนิดใดเพื่อสุขภาพนั้น กล้วยทุกชนิดมีผลดีทั้งนั้นค่ะ ถ้าให้เน้นเรื่องสุขภาพจิตคงขอแนะนำกล้วยหอมนะคะ

แหล่งข้อมูล:

ข้อมูลเอกสารอ้างอิงทางวิทยาศาสตร์จาก ฐานข้อมูล Pubmed [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/] และข้อมูลชนิดของกล้วย จากเวปป์ไซท์สารานุกรมไทย

12 July 2561

By nitayaporn.m

Views, 1205