เย็นศิระเพราะพระบริบาล ด้วยเกล้า ด้วยกระหม่อม ข้าพระพุทธเจ้า ผู้บริหาร ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่กรมสุขภาพจิต

ตระหนักไม่ตระหนก covid-19 ตระหนักไม่ตระหนกก้าวผ่านวิกฤติ covid-19

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
รองนายกรัฐมนตรี รมต.สาธารณสุข: กล่าวในโอกาสเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
รมช.สาธารณสุข: กล่าวในโอกาสเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ยินดีต้อนรับ: อธิบดีกรมสุขภาพจิต พญ. อัมพร เบญจพลพิทักษ์
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ร่วมต่อต้านการใช้สารพิษฆ่าหญ้า คลอร์ไพริฟอส พาราควอต ไกลโฟเซต

ข่าวจากหนังสือพิมพ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิต

ซึมเศร้าหลังคลอด โรคนี้คุณแม่เป็นได้

ซึมเศร้าหลังคลอด โรคนี้คุณแม่เป็นได้

“อาทิตย์แรกหลังออกจากโรงพยาบาล...ความรู้สึกแย่มาก คิดเยอะ ร้องไห้ตลอดเวลา ทำโน่นทำนี่ก็ร้อง...อยากอยู่คนเดียว คล้ายกับว่าอยู่ในสภาวะกลัว ไม่อยากให้ใครมายุ่ง นอนไม่หลับเลย แต่ก็กินข้าวกินปลาได้เป็นปกติ เพราะต้องให้นมลูก...ลูกต้องกินนม เวลาให้นมก็ไม่ได้ร้องไห้”

เสียงหนึ่งจากคนใกล้ตัว “ทีมข่าวสกู๊ปหน้า 1” เปิดประเด็น พร้อมบอกว่า อาการทั้งหมดที่เป็นในตอนนั้นก็คิดว่าเราคงแค่เหนื่อย ก็เพิ่งมารู้ในตอนหลังว่ามี “โรคซึมเศร้าหลังคลอด”

เลี้ยงลูกไปโดยไม่รู้ตัว โดยที่ไม่รู้ตัวเองเลยว่า...เป็นโรคซึมเศร้าหลังคลอด วันเวลาผ่านไป 2-3 เดือน อาการที่กล่าวมาข้างต้นก็ค่อยๆหายไปเองจนชีวิตกลับมาเป็นปกติ

เปิด...“กูเกิล (Google)” ค้นหาโดยใช้คำค้นว่า...“โรคซึมเศร้าแม่หลังคลอด” เติมความรู้เข้าสมอง

พลิกแฟ้มข้อมูลแรก “สัญญาณบ่งบอกโรคซึมเศร้าหลังคลอด” สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต สนับสนุนโดย สสส. ระบุว่า โดยทั่วไปความรู้สึกซึมเศร้าหลังคลอด จะเกิดขึ้นในช่วง 6 สัปดาห์ แรกหลังคลอด แต่อาจจะเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาจนกว่าลูกจะถึงวัยเตาะแตะ

และ...มีแนวโน้มที่จะประสบภาวะเช่นนี้มากขึ้น หากคุณหรือคนในครอบครัวมีประวัติซึมเศร้าหรือโรคทางอารมณ์มาก่อน โดยความรู้สึกเช่นนี้ จะมีผลกับบุคคลต่างๆในรูปแบบที่แตกต่างกัน

แต่มีอาการบางอย่างที่สังเกตได้ 13 ประการด้วยกัน เช่น หนึ่ง...ตื่นตระหนกหรือหวั่นกลัว โดยเฉพาะเรื่องลูก เรื่องอนาคต อาจมีพฤติกรรมหวงลูกมากหรือไม่ให้คนอื่นแตะต้องลูก สอง...รู้สึกกังวลอยู่ตลอดเวลาเรื่องสุขภาพและความปลอดภัยของตัวคุณเองและคนรอบข้าง สาม...ร้องไห้บ่อย โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน

สี่...อยากนอนอยู่ตลอดเวลา แต่ไม่เคยรู้สึกว่าได้พักผ่อนอย่างเพียงพอ ห้า...หลับยากหรือมีปัญหาการนอน เบื่ออาหารหรือมีปัญหาการกิน หก...รู้สึกเหมือนกับว่าคุณต้องทำเป็น “ไม่กลัว” ต่อหน้าคนอื่นๆ เจ็ด...ไม่สามารถพูดถึงการคลอดลูกได้หรือพูดเรื่องนี้ไม่หยุดเพราะรู้สึกว่าควบคุมไม่ได้ แปด...รู้สึกว่าตนเองเป็นแม่ที่ไม่ดี เก้า...รู้สึกหมดหวังตลอดเวลา สิบ...

แยกตัว ปฏิเสธการเข้าสังคมหรือการพูดคุยตามปกติ สิบเอ็ด...รู้สึกว่าตัวเองไม่สบาย เช่น เจ็บหน้าอก หายใจติดขัด ปวดศีรษะ วิงเวียน เจ็บป่วย เล็กๆน้อยๆและแน่นท้อง

สัญญาณ ข้อที่สิบสอง...คิดว่าคุณไม่ผูกพันกับลูกหรือไม่มีความรู้สึกใดๆกับลูก ข้อสุดท้าย...ไม่รับรู้เรื่องเวลาและไม่สามารถบอกความแตกต่างระหว่างสองสามนาทีกับสองสามชั่วโมง

ข้อมูลน่าสนใจต่อมาที่ใช้กูเกิลค้นหา คลิกดูได้จากลิงค์ https://pantip.com/topic/34971398 หนึ่งในกระทู้ร้อนเว็บไซต์ “pantip.com” เจ้าของกระทู้ “SisMelonOfColon” 29 มีนาคม 2559 เวลา 11.44 น. เขียนบอกเล่าเรื่องราวเอาไว้ว่า...“ซึมเศร้าหลังคลอด” อันตราย...แต่ไม่ค่อยมีใครให้ความสำคัญ

สืบเนื่องมาจากได้รับข่าวว่าคนรู้จักเสียชีวิตโดยการฆ่าตัวตายหลังคลอดได้เพียงสัปดาห์เดียว เธอคนนี้...เคยเป็นที่รักของทุกคนและเป็นคนที่ร่าเริงแจ่มใสมาก จึงมีคำถามในใจและไปค้นคว้าดูก็ไปเจอกับโรคนี้เข้าอันตรายมากเลยทีเดียว แต่เป็นโรคที่เราไม่ค่อยคิดถึงกันว่า...จะเกิดขึ้น

ความผิดปกติทางจิตใจที่พบได้บ่อยหลังคลอด คือ 1. ภาวะอารมณ์เศร้าหลังคลอด ไม่ใช่โรคแต่เป็นภาวะทางอารมณ์ อาการมักเป็นไม่มาก อยู่ไม่นาน และสามารถหายไปได้เอง

2.โรคซึมเศร้าหลังคลอด เป็นการเจ็บป่วย เป็น “โรค” ซึ่งจำเป็นต้องรักษาและพบแพทย์ และ 3.โรคจิตหลังคลอด เป็นการเจ็บป่วยเช่นเดียวกันและมักจะมีอาการทางระบบประสาทที่แปลกไป เช่น ประสาทหลอน พฤติกรรมผิดแปลก อารมณ์ก้าวร้าวรุนแรง หรือมีการทำร้ายตนเองหรือคนรอบข้าง หรือแม้กระทั่งลูกน้อย

ถือเป็น...ภาวะอันตรายและเป็นภาวะฉุกเฉิน ที่ต้องไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

ความผิดปกติแบบหลังนี้ เป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อย 0.1-0.2% แต่อาการรุนแรง...มักเริ่มใน 2-3 วันแรกหลังคลอด น้อยรายที่มีอาการหลัง 2 สัปดาห์แรกไปแล้ว...เริ่มจากผุดลุกผุดนั่ง หงุดหงิด นอนไม่หลับ จากนั้น...อาจมีอารมณ์ซึมเศร้าหรืออารมณ์ดีแบบไม่สมเหตุสมผลก็ได้ อารมณ์เปลี่ยนแปลงเร็ว มีพฤติกรรมวุ่นวายแปลกประหลาด

มีความคิดหลงผิด เช่น คิดว่าลูกไม่ใช่ลูกของตนเอง มีความคิดหลงผิดเกี่ยวกับไสยศาสตร์...หวาดระแวง...ประสาทหลอน เช่น มีหูแว่ว หรือเห็นคนมาสั่งให้ทำร้ายลูกตนเอง เป็นต้น

ข้อมูลค้นหาโดย “กูเกิล” น่าสนใจชิ้นสุดท้าย มาจากเว็บไซต์ “POBPAD” ระบุตอกย้ำ อาการภาวะซึมเศร้าหลังคลอดเป็นปัญหาสุขภาพจิตที่ “คุณแม่” บางคนอาจต้องเผชิญหลังคลอดบุตร อาจมีอาการซึมเศร้า เสียใจ วิตกกังวล ...อ่อนเพลียมากจนไม่สามารถเลี้ยงลูกหรือทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ

หากมีอาการเหล่านี้ “คุณแม่”...ควรไปปรึกษาแพทย์ และหากมีอาการรุนแรงอย่าง...หลอน มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูกน้อย หรือ ...แม้แต่คิดฆ่าตัวตาย คนรอบข้างควรรีบพาไปพบแพทย์ทันที

ภาวะซึมเศร้าหลังคลอดมักเกิดขึ้นในช่วงปีแรกหลังจากคลอดบุตร โดยมีอาการที่พบดังนี้ รู้สึกเศร้า เสียใจ หมดหวัง...อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิด โกรธง่ายหรืออยู่ไม่สุข...วิตกกังวลมากผิดปกติ...มีปัญหาในการนอนหลับ เช่น นอนหลับมากผิดปกติ นอนไม่หลับ ...ร้องไห้มากกว่าปกติ หรือร้องไห้อย่างไม่มีเหตุผล

มีปัญหาเรื่องสมาธิ การจดจำรายละเอียดหรือการตัดสินใจ...หมดความสนใจในสิ่งที่ชอบหรืองานอดิเรก...รับประทานอาหารน้อยลงหรือรับประทานมากขึ้นอย่างผิดปกติ...มีปัญหาสุขภาพโดยไม่พบสาเหตุที่ชัดเจน เช่น ปวดศีรษะบ่อย ปวดกล้ามเนื้อ หรือมีปัญหาเกี่ยวกับทางเดินอาหาร

เก็บตัวหรือหลีกเลี่ยงการพบเจอเพื่อนและคนในครอบครัว...มีปัญหาในการสร้างความผูกพันระหว่างแม่ลูก...กังวลไปว่าตนเองไม่มีความสามารถในการดูแลลูกอยู่บ่อยๆ...มีความคิดทำร้ายร่างกายตัวเองหรือลูกน้อย ข้างต้นเหล่านี้...คุณแม่ที่มีอาการ “ซึมเศร้าหลังคลอด” ควรไปพบแพทย์

ประเด็นสำคัญมีว่า...หากอาการไม่หายไปภายใน 2 สัปดาห์ มีอาการรุนแรงขึ้น หรืออาการเหล่านั้นส่งผลกระทบต่อการดูแลลูกน้อย...การใช้ชีวิตประจำวัน ควรรีบพบแพทย์โดยด่วนที่สุด

หาก “คุณแม่” มีความคิดฆ่าตัวตายหรือทำร้ายตัวเองและเด็ก โดยคนใกล้ชิดควรช่วยดูแลเด็กชั่วคราว เพราะหากปล่อยไว้อาจเป็นอันตรายต่อตัว “แม่” และ “เด็ก” ได้

“โรคซึมเศร้าหลังคลอด” มีสาเหตุจากหลายปัจจัยรวมกัน ส่วนใหญ่เป็นปัจจัยที่คุณแม่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน สภาพแวดล้อม อารมณ์ หรือพันธุกรรม

น่าสนใจด้วยว่า...อาจเกิดภาวะนี้ได้มากขึ้นถ้าคุณแม่มีปัจจัยเสี่ยง ดังนี้...มีประวัติป่วยเป็นโรคซึมเศร้า โรคไบโพลาร์...สมาชิกในครอบครัวป่วยเป็นโรคซึมเศร้าหรือมีปัญหาในการควบคุมอารมณ์...มีปัญหาที่ส่งผลให้เกิดความเครียดในช่วงปีที่ผ่านมา เช่น ภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ หรือมีปัญหาทะเลาะเบาะแว้งในครอบครัว

ทารกมีปัญหาสุขภาพที่ต้องมีการดูแล...รับการรักษาอย่างใกล้ชิดเป็นพิเศษ...แม่มีปัญหาในการให้นมบุตร...ครอบครัวมีปัญหาทางการเงิน ตั้งครรภ์โดยไม่พร้อม

“โรคซึมเศร้าหลังคลอด” เป็นอีกหนึ่งปัญหาสำคัญของ “คุณแม่” น่ากลัวกว่าที่หลายคนคาดคิด ยิ่งเกิดกับคนใกล้ตัว...ที่ไม่รู้ตัวเองด้วยซ้ำว่าเป็นโรคนี้ โชคดีถ้าครอบครัวคนข้างตัวเข้าใจ...รู้เท่าทันรักษาได้ แต่ถ้าโชคไม่เข้าข้าง โชคร้ายเคราะห์ซ้ำกรรมซัด...ก็ไม่รู้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นมาได้บ้างเช่นกัน.

7 ตุลาคม 2562

ที่มา ไทยรัฐ

Posted By Nitayaporn/Thongpet/Kanchana

Views, 415